Projekt przyszłorocznego budżetu zakłada wydatki na poziomie 2 mld 260 mln zł. To kolejny rok, w którym samorząd mierzy się z rosnącą presją wydatkową, zwłaszcza w obszarze oświaty i ochrony zdrowia, a także z koniecznością zapewnienia udziału własnego w realizowanych inwestycjach.
Dochody i uwarunkowania finansowe
Plan dochodów miasta określono na 2 mld 191 mln zł, z czego 2 mld 73,7 mln zł stanowią dochody bieżące, a 117,4 mln zł – dochody majątkowe. Budżet będzie jeszcze korygowany w trakcie roku w związku ze zmianami po stronie wpływów i wydatków. Jego uchwalenie przewidziano na grudzień.
Sytuacja finansowa samorządów w Polsce w ostatnich latach uległa pogorszeniu na skutek szeregu reform i dynamicznych zmian gospodarczych. Szczególne znaczenie miały:
- reforma PIT od 2019 r., obniżająca dochody własne samorządów,
- rosnąca „luka oświatowa”, czyli różnica między realnymi kosztami edukacji a środkami przekazywanymi przez państwo,
- gwałtowny wzrost kosztów pracy, energii i usług od 2021 r.,
- niedoskonałości w podziale udziałów w PIT i CIT po wejściu w życie nowej ustawy o dochodach JST.
Według szacunków potrzeby oświatowe miasta na 2026 r. zostały niedoszacowane o blisko 290 mln zł. Wysokim obciążeniem pozostaje także wsparcie dla miejskiego szpitala, który od lat generuje straty, co jest problemem wspólnym dla wielu placówek w kraju.
Wobec rosnących wydatków bieżących miasto, podobnie jak inne samorządy, nadal korzysta z finansowania zwrotnego. Dodatkowym utrudnieniem jest opóźnione zasilanie budżetu środkami unijnymi, wynikające ze specyfiki ich rozliczania.
Najważniejsze wydatki bieżące
Największe obciążenia budżetu w 2026 r. to:
- oświata i wychowanie – 887,1 mln zł,
- pomoc społeczna i polityka społeczna – 289,3 mln zł,
- transport i łączność – 166,3 mln zł,
- gospodarka komunalna i ochrona środowiska – 163 mln zł,
- administracja publiczna – 158,5 mln zł.
Inwestycje na rok 2026
Na realizację zadań inwestycyjnych przeznaczono 251,9 mln zł, co stanowi ok. 12,5% wszystkich wydatków. Projekt obejmuje 71 inwestycji, spośród których największe to:
- program budowy i przebudowy ulic oraz dróg lokalnych – 41,4 mln zł,
- budowa połączenia komunikacyjnego ul. 1 Maja – Krakowska – 40,8 mln zł,
- modernizacja energetyczna budynków oświatowych – 22 mln zł,
- zakup autobusów elektrycznych i stacji ładowania – 21,1 mln zł,
- rozwój centrów przesiadkowych – 18 mln zł,
- budowa węzła drogowego alei Wojska Polskiego DK-1 wraz z nowym przebiegiem DK-46 – 16,6 mln zł,
- budowa mieszkań wielorodzinnych przy ul. Krakowskiej – 13,1 mln zł,
- rewitalizacja placu miejskiego – 12,6 mln zł,
- modernizacja infrastruktury szkolnictwa zawodowego – 8,6 mln zł,
- przebudowa torowiska tramwajowego – 5,9 mln zł,
- zakup i montaż magazynów energii w ramach projektu wspierającego mieszkańców – 5,3 mln zł.
W budżecie zabezpieczono także 10,4 mln zł na budżet obywatelski, z czego 4,5 mln zł stanowią zadania inwestycyjne. Na inicjatywy lokalne przewidziano 1 mln zł.
Wsparcie dla mieszkańców i rozwój społeczny
Pomimo trudnych warunków finansowych miasto kontynuuje programy opiekuńcze i społeczne, w tym działania skierowane do rodzin, seniorów czy uczniów szkół zawodowych. Utrzymane zostają także programy zdrowotne, inicjatywy wspierające kształcenie akademickie oraz stypendia dla przyszłych pracowników ochrony zdrowia.
Istotnym elementem budżetu pozostaje inwestowanie w warunki nauki i aktywność sportową dzieci i młodzieży. W planach znajdują się m.in. termomodernizacje szkół, modernizacja sanitariatów, budowa boisk i bieżni, likwidacja barier architektonicznych oraz przebudowa sal gimnastycznych.
Fot. Marek Tęcza
