Muzeum Częstochowskie wzbogaciło swoje zbiory o wyjątkową kolekcję wyrobów ceramicznych oraz archiwaliów związanych z działalnością Fabryki Wyrobów Ceramicznych „Czyn”. To ważny krok w dokumentowaniu i promowaniu lokalnego dziedzictwa artystycznego, które przez lata pozostawało w cieniu współczesnej historii miasta.
Dzięki dofinansowaniu z programu Narodowego Instytutu Muzeów „Rozbudowa zbiorów muzealnych” możliwe było pozyskanie aż 78 obiektów – od figurek i płaskorzeźb po rzadkie materiały archiwalne. Wśród prac znajdują się dzieła cenionych artystek współpracujących z fabryką: Wandy Szrajberówny, Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej oraz s. Anieli Józefowicz CR. Nowy zbiór doskonale uzupełnia istniejącą kolekcję, pozwalając pełniej ukazać bogactwo twórczości związanej z powojenną sztuką użytkową w Częstochowie.
Nie jest to pierwsze działanie muzeum na rzecz zachowania pamięci o „Czynie”. W 2022 roku instytucja przygotowała obszerną wystawę poświęconą wytwórni, prezentując jej dorobek artystyczny, sylwetki twórców oraz wpływ, jaki wywarła na kulturę regionu. Ekspozycji towarzyszył program wydarzeń edukacyjnych i spotkań pod wspólnym hasłem „Przeciw banałowi i tandecie”, przywracający należne miejsce tej nieco zapomnianej dziś fabryce.
Historia „Czynu” sięga listopada 1945 roku, kiedy to w powojennej Częstochowie rozpoczęto produkcję nowoczesnych przedmiotów kultu religijnego. Przez niemal osiem lat działalności wykształceni artyści oraz związana z zakładem rodzina Pospieszalskich tworzyli ręcznie wykonywane, dopracowane pod względem artystycznym figurki i płaskorzeźby. Wyroby te trafiały do odbiorców nie tylko w Polsce, lecz także na wystawy i targi zagraniczne – m.in. w Szwecji, Brazylii czy Stanach Zjednoczonych. Choć fabryka nie posiadała firmowego sklepu, jej prace można było nabyć w wielu miastach kraju. Zakład zakończył działalność w 1953 roku z powodów polityczno-gospodarczych.
Dzisiejszy zakup, o wartości 26 tys. zł (w tym 20,8 tys. zł z dofinansowania), stanowi ważne domknięcie wieloletnich starań o ocalenie śladów działalności „Czynu”. Dzięki niemu muzeum może jeszcze pełniej realizować swoją misję ochrony i upowszechniania historii Częstochowy, a mieszkańcy zyskują możliwość odkrywania na nowo jednego z mniej znanych, lecz niezwykle cennych rozdziałów lokalnego dziedzictwa.
Fot. Muzeum Częstochowskie
