Klasztor jasnogórski jest powszechnie znany i chętnie odwiedzany przez kolejne pokolenia Polaków i zagranicznych gości z całego świata. Kaplica Cudownego Obrazu i Bazylika – to miejsca docelowe pielgrzymek zbiorowych i indywidualnych oraz szeroko rozumianego ruchu turystycznego. Dziś podpowiemy Państwu co na terenie klasztoru warto jeszcze zobaczyć, bo jest tu sporo innych perełek architektonicznych i artefaktów.
Warto podjechać samochodem pod sam klasztor, bo jest dostępna wielka przestrzeń parkingowa, umiejscowiona na całym zachodnim wzgórzu tuż za Jasną Górą. Pomieszczą się tam zarówno autokary jak i samochody osobowe. Ogromny parking ciągnie się od samego klasztoru wzdłuż ulicy Kardynała Stefana Wyszyńskiego aż do ul. Św. Jadwigi. Wjazd główny jest od ulicy Klasztornej przy Domu Pielgrzyma. Opłata dobrowolna (do puszki) przy wyjeździe z parkingu.
Zwiedzanie Kaplicy Cudownego Obrazu i Bazyliki pozostawiamy bez podpowiedzi – to indywidualny czas każdego z przybyłych, nasycony modlitwą, zadumą i własnymi myślami. Gdy już wypełnimy intencje, nieco odetchniemy – czas na krótki plan dalszego zwiedzania. Tu podpowiadamy: koniecznie należy zatrzymać się przy imponujących, dawnych bramach wjazdowych, pomyszkować po wałach obronnych i bastionach, zwiedzić Skarbiec, Salę Rycerską i Salę im. Ojca Kordeckiego. Drogi Czytelniku, oprócz przykładowych zdjęć znajdziesz tu garść praktycznych informacji.
Ruszamy…
BRAMY JASNOGÓRSKIE
Pierwsza, reprezentacyjna to Brama Lubomirskich, która tworzy wraz z okrągłym dziedzińcem i ławkami miejsce powitalne. Bramę tę ufundowała rodzina Lubomirskich na początku osiemnastego wieku, stąd jej nazwa. Następna, którą mijamy to Brama MatkiBożej Zwycięskiej. Spójrzcie w górę, tam Maryja zwycięska siedzi na obłoku, a kamienne kule wrogich armat spadają jedynie do jej stóp. Kolejna to Brama Matki Boskiej Bolesnej. Przed wiekami od niej odchodziły dwa mosty zwodzone. Jeden na zewnątrz klasztoru, a drugi prowadził na mury, gdzie mieści się najmasywniejsze, wielokrotnie przebudowywane wejście obronne, zwane Bramą Wałową. Tę bramę wybudowano razem z całą fortyfikacją obronną na początku siedemnastego wieku. To tu mieściła się dawniej wartownia i tu umocowany był potężny zwodzony most, który podniesiony uniemożliwił wtargnięcie do klasztoru m.in. Szwedom w czasie potopu.
WAŁY JASNOGÓRSKIE
Z klasztornego dziedzińca prowadzą szerokie schody (w lewo i w prawo) na słynne Wały Jasnogórskie. Wybudowano je jako nowoczesną fortecę bastionową na wzór umocnień holenderskich w latach 1620-1648 i tak powstało słynne Fortalitium Marianum. To stąd rozciąga się niezapomniany widok na miasto i okolice. Spacerując po Wałach mijamy monumentalne stacje Jasnogórskiej Drogi Krzyżowej. Potężne figury z brązu, które jakby wyrastają z otaczającego parku, powstawały w latach 1901-1912. Kolejno mijamy dwie atrakcje: repliki armat, które broniły klasztoru przed wrogiem, oraz słynny Dzwon Jasnogórski. Jest to oryginalny, historyczny, najstarszy dzwon klasztoru, ufundowany przez króla Zygmunta Starego. Pochodzi z 1544 roku, waży 5 ton i jest rówieśnikiem słynnego wawelskiego Zygmunta. Doskonale pamięta najazd huf szwedzkich na nasz klasztor w 1655 roku – z pewnością wtedy bił z wszystkich sił na trwogę. Ma na swej powierzchni wiele śladów po kulach karabinowych, wystrzelonych m.in. ze szwedzkich muszkietów. Jest pęknięty, poturbowany przez historię, lecz udostępniony zwiedzającym. Majestatyczny… tkwi na chodniku, więc nie sposób go nie zauważyć. Warto przyłożyć do niego dłoń, tam drzemią jeszcze echa walk i ważnych uroczystości. Cenny artefakt. Polecamy…
Gdy zgłosimy strażnikowi – może pokierować nas starymi korytarzami, abyśmy zobaczyli oryginalny fragment bastionu Św. Rocha, który ostał się w takim stanie, jakim był po wycofaniu się wojsk szwedzkich. Uszkodzone siedemnastowieczne cegły i wyrwy po kulach armatnich robią wielkie wrażenie…
SKARBIEC JASNOGÓRSKI I MUZEUM
Zwiedzanie zarówno Skarbca jak i Muzeum jest bezpłatne, nie ma biletów wstępu. Można jedynie dobrowolnie wrzucić datek do koszyka przy wyjściu z obiektów. Ruszamy do Skarbca, który mieści się na Wałach vis-a-vis słynnego pomnika ojca Augustyna Kordeckiego. Nie sposób opisać wszystkich, niezwykle cennych eksponatów, musisz sobie, Drogi Czytelniku, po prostu je obejrzeć. Powiem tylko o jednym oryginalnym artefakcie – Monstrancji, którą przeor Augustyn Kordecki nosił po Wałach w czasie procesji eucharystycznych w trudnych momentach oblężenia szwedzkiego. Monstrancja jest darem króla polskiego, Zygmunta I dla klasztoru jasnogórskiego w 1542 roku. Robi wrażenie… Tu ważna informacja – strażnik przymyka oko i można cykać fotki. Aby udać się do Muzeum Jasnogórskiego schodzimy schodami z Wałów na dziedziniec i tam bez problemu znajdziemy do niego wejście. Też nie będziemy wyliczać eksponatów, bo jest ich zbyt wiele i to bardzo cennych, m.in. słynny pamiętnik ojca Augustyna Kordeckiego, starodruk ręcznie pisany, pod oryginalną nazwą: NOVA GIGANTOMACHIA – CLARO MONTE CZESTOVHOVIENSI. To tu przeor o walecznym sercu spisał wszystkie wydarzenia związane z obroną Jasnej Góry. Właśnie dzięki tej książce, wielokrotnie wydawanej w kraju i w wydawnictwach zagranicznych, świat dowiedział się jak naprawdę przebiegło oblężenie klasztoru w ówczesnej Częstochówce. To, że paulini wraz z wojskową załogą i rodzinami szlacheckimi, zatrzymali i oparli się rozpędzonej, butnej armii szwedzkiej, grabiącej i niszczącej siedemnastowieczną Polskę.
SALA RYCERSKA I SALA IM. OJCA AUGUSTYNA KORDECKIEGO
Pierwszą z nich wybudowano w 1647 roku, a więc Sala Rycerska już istniała podczas oblężenia klasztoru. Systematyczny rozwój sanktuarium w siedemnastym wieku skłonił paulinów do posiadania dużej, reprezentacyjnej Sali. Po wybudowaniu stała się miejscem audiencji królewskich, dysput teologicznych, obrad państwowych i rycerskich narad. Przylega do Kaplicy Matki Bożej i Furty Klasztornej, obok której wisi wierna kopia słynnego Obrazu. Warto z bliska spojrzeć na szczegóły Obrazu… Aby udać się dalej na zwiedzanie, musimy wyjść z Sali Rycerskiej, udać się na dziedziniec klasztoru i tam łatwo znaleźć Salę im. Ojca Augustyna Kordeckiego. Mieści się tam galeria cennych obrazów, namalowanych przez paulinów w XVII i XVIII wieku. Niektóre malowidła zapierają dech w piersiach…
OTOCZENIE KLASZTORU
To przede wszystkim Parki Jasnogórskie z imponującą Aleją Henryka Sienkiewicza. Park im. 3 Maja i im. Staszica – łącznie 12 ha zadbanego drzewostanu, alejek i różnych atrakcji. Wszędzie upragniony cień, który rzucają olbrzymie, m.in. ponad 100, nawet 150-letnie drzewa. Korty tenisowe, zabytkowa altana z 1909 roku, Obserwatorium Astronomiczne, akwen wodny z imponującą fontanną czy Muzeum Górnictwa Rud. Wszędzie sporo ławek i dwa place zabaw dla naszych milusińskich. Poza parkami wiele punktów gastronomicznych i wystarczająca ilość miejsc parkingowych. Prosto z Alei Sienkiewicza, skuszeni parasolami i klimatycznymi lokalami, idziemy na słynny deptak – to III Aleja NMP. Lodziarnie, restauracje z ogródkami – czas na odpoczynek i małe co nie co…
Zachęcamy do przyjazdu na Jasną Górę, by oprócz duchowych przeżyć – bardziej świadomie zwiedzić ten najsłynniejszy klasztor w Polsce, jego wspaniałą architekturę, niezliczone artefakty i wręcz namacalnie poczuć echa minionych, ważnych wydarzeń historycznych.
Jerzy Nowakowski
