Stare zdjęcia z dworca, pożółkłe bilety, legitymacje służbowe, rodzinne albumy czy wspomnienia związane z pracą na kolei – wszystko to może zyskać drugie życie. Z okazji 100-lecia Polskich Kolei Państwowych ruszyła ogólnopolska akcja „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych”, której celem jest zachowanie historii kolei i ludzi, którzy ją tworzyli. Na przekazanie pamiątek jest czas do 2 października 2026 roku.
Organizatorzy podkreślają, że dzieje polskiej kolei to nie tylko tory, lokomotywy czy rozkłady jazdy. To przede wszystkim opowieść o kolejarzach, ich codziennej pracy, pasji oraz rodzinach, w których zawód przechodził z pokolenia na pokolenie. W wielu miejscowościach, także w gminie Poraj, stacje i osiedla kolejowe przez lata były ważnym elementem lokalnego życia.
Każda domowa pamiątka może okazać się cennym fragmentem tej historii. Organizatorzy zachęcają do przekazywania dokumentów, fotografii, rozkładów jazdy, map, planów technicznych, książek, biletów, plakatów, pocztówek, nagrań audio i wideo, a także rodzinnych wspomnień oraz relacji związanych z koleją. Nie ma znaczenia wiek ani stan zachowania materiałów – liczy się ich wartość historyczna.
Akcja ma uchronić od zapomnienia zarówno materialne pamiątki, jak i wspomnienia osób, które przez lata były związane z koleją. Wiele takich historii wciąż znajduje się w prywatnych domowych archiwach i może bezpowrotnie zniknąć, jeśli nie zostanie odpowiednio zabezpieczonych.
Do inicjatywy włączyły się wszystkie Archiwa Państwowe i ich oddziały w kraju. Materiały można przekazać w placówce znajdującej się najbliżej miejsca zamieszkania. Po przyjęciu zostaną one profesjonalnie opracowane, zabezpieczone i udostępnione w serwisie „Szukaj w Archiwach”, dzięki czemu będą dostępne również dla przyszłych pokoleń.
Pierwszym darczyńcą akcji został aktor Artur Barciś, który przekazał do Archiwum Państwowego w Warszawie pamiątki po swoich rodzicach związanych z pracą na kolei. Organizatorzy liczą, że jego przykład zachęci kolejne osoby do podzielenia się rodzinnymi zbiorami.
Inicjatywa została objęta honorowym patronatem Ministra Infrastruktury oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W projekt zaangażowały się także spółki Grupy PKP, Instytut Kolejnictwa, Urząd Transportu Kolejowego, Fundacja Grupy PKP oraz Stacja Muzeum.
Jeśli w szufladzie lub na strychu wciąż czekają stare kolejowe pamiątki, teraz jest najlepszy moment, by nadać im nowe znaczenie i pomóc ocalić fragment historii dla kolejnych pokoleń.
Fot. Polskie Koleje Państwowe
