Ponad 58 hektarów cennych lasów bukowych i wapiennych ostańców objęto ochroną w nowym rezerwacie przyrody Zastudnie. Obszar położony w gminie Janów jest kolejnym miejscem na mapie województwa śląskiego, w którym szczególną troską otoczono przyrodnicze bogactwo Jury Krakowsko-Częstochowskiej.
29 października 2026 roku weszło w życie zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach ustanawiające rezerwat przyrody Zastudnie. Chroniony teren zajmuje 58,05 ha i znajduje się na obszarze Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd oraz obszaru Natura 2000 Ostoja Złotopotocka. Dodatkowo wokół rezerwatu wyznaczono otulinę o powierzchni 88,78 ha.
O wyjątkowej wartości Zastudnia decydują przede wszystkim zróżnicowane zbiorowiska leśne oraz wapienne formacje skalne. Na tym terenie występują żyzne, kwaśne i ciepłolubne buczyny storczykowe, a także wapienne ściany skalne, na których rozwija się charakterystyczna roślinność naskalna.
Utworzenie rezerwatu ma zapewnić tym siedliskom odpowiednie warunki do zachowania i naturalnego rozwoju. To ważne dla ochrony przyrodniczej różnorodności Jury, której krajobraz tworzą nie tylko skały i lasy, lecz także bogaty świat roślin, grzybów i zwierząt.
– Jura Krakowsko-Częstochowska kojarzy się przede wszystkim z malowniczym krajobrazem – charakterystycznymi wychodniami skalnymi, źródliskami oraz rozległymi kompleksami różnorodnych zbiorowisk leśnych. Rezerwat Zastudnie wpisuje się w to niezwykłe bogactwo przyrodnicze, którego dopełnieniem jest bogaty świat roślin, grzybów i zwierząt. Ustanowienie rezerwatu przyrody pozwoli tu naturze funkcjonować w sposób niezakłócony, według własnych praw – mówi Mirosława Mierczyk-Sawicka, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach.
Zastudnie ma również znaczenie dla osób odwiedzających Jurę. Okoliczne lasy są atrakcyjnym miejscem spacerów, a tutejsze skały od lat przyciągają miłośników wspinaczki. Przygotowując zasady ochrony, uwzględniono więc zarówno potrzebę zachowania cennych siedlisk, jak i rekreacyjny charakter tego obszaru.
– Przy tworzeniu rezerwatu zależało nam na tym, by skutecznie chronić jego cenne walory przyrodnicze, uwzględniając jednocześnie rekreacyjny charakter tego miejsca. Dlatego wyznaczyliśmy trasy udostępnione dla turystyki pieszej i rowerowej, a we współpracy z Polskim Związkiem Alpinizmu określiliśmy zasady uprawiania wspinaczki skałkowej – podkreśla Przemysław Skrzypiec, zastępca dyrektora RDOŚ w Katowicach i Regionalny Konserwator Przyrody.
Wspinacze będą mogli korzystać z sześciu wskazanych formacji skalnych: Zawiechy, Lisiej Skały, Czarnego Psa, Skały Pustelnika, Spiralnej i Ostrogi. Aktywność ta będzie jednak możliwa na określonych warunkach. Należy korzystać z istniejących punktów asekuracyjnych, bez instalowania nowych. Niedozwolone będzie również wchodzenie na szczyty skał oraz uprawianie wspinaczki drytoolowej, wykorzystującej czekany i raki.
Ograniczenia mają chronić szczególnie wrażliwe siedliska roślinności naskalnej, występujące przede wszystkim w zacienionych częściach skał. Dzięki temu możliwe będzie pogodzenie aktywności człowieka z zachowaniem najcenniejszych elementów jurajskiego ekosystemu.
Nazwa rezerwatu nawiązuje do lokalnego nazewnictwa, podkreślając związek tego miejsca z historią i otoczeniem społecznym. Zastudnie są 72. rezerwatem przyrody w województwie śląskim.
Utworzenie nowego obszaru chronionego przypomina, jak istotne jest odpowiedzialne korzystanie z walorów Jury Krakowsko-Częstochowskiej. To region ceniony za krajobrazy, lasy i wapienne ostańce, ale również obszar, którego przyrodnicze bogactwo wymaga troski. Odpowiednio zaplanowana ochrona pozwala zachować te wartości dla kolejnych pokoleń, nie pomijając przy tym znaczenia turystyki i aktywnego wypoczynku.
#rezerwat#JuraKrakowskoCzęstochowska#ochrona#przyroda#bogactwo
Fot. Ochrona przyrody województwa śląskiego
